Kỹ năng quản lýChuyện Công sởNăng suất cá nhânGiao tiếpPhát triển nghề nghiệp

Lãnh đạo mới và cái bẫy “ấn tượng đầu tiên” (Phần 1)

06:46 13/10/2013 in Kỹ năng quản lý

Theo những chuyên gia giàu kinh nghiệm như Michael Watkins, tác giả cuốn “The First 90 Days: Critical Success Strategies for New Leaders at All Levels” , thì 90 ngày đầu tiên ở vị trí mới có thể ảnh hưởng vô cùng lớn tới cơ hội thành công sau này của các lãnh đạo mới. Đánh giá này là hoàn toàn chính xác.

Nhưng thực tế khi đã xây dựng, vun đắp được những mối quan hệ bền chặt cần thiết mới thì cánh cửa cơ hội có vẻ thu hẹp nhiều. 30 ngày đầu tiên quả thực có ý nghĩa quyết định tới sự nghiệp của bạn, bởi trong những ngày đó, rất dễ thấy được tương lai tươi sáng hay ảm đạm của các mối quan hệ mà bạn đang cố công gây dựng.

Một khởi đầu tốt đẹp được coi như nguồn dự trữ đáng giá bạn có thể khai thác trong nhiều năm. Ngược lại, chắc không thể tránh khỏi viễn cảnh về một mối quan hệ ngày một xấu đi, có thể làm tiêu tan dần nguồn năng lượng và năng suất làm việc không những của bạn, mà của cả cấp dưới, cũng như toàn bộ ekip làm việc, dù cho lửa nhiệt tình có cao đến mấy.

Các lãnh đạo mới đều sẽ phải đối mặt với việc xây dựng quan hệ với nhân viên trong những ngày đầu làm việc. Ảnh: Corbis

Những gì đã xảy ra với Bill và Marc là một minh chứng điển hình.

Vòng xoáy bế tắc của một mối quan hệ

Ấn tượng đầu tiên về Bill là một giám đốc sản xuất năng nổ, nhiệt tình tại một công ty thuộc danh sách Fortune 100. Chỉ 6 tháng sau, dường như ngọn lửa tinh thần làm việc trước kia bùng cháy bao nhiêu thì giờ lụi tàn bấy nhiêu, và Bill đã nghĩ tới chuyện bỏ việc. Nhìn Bill như vậy ai nấy đều mủi lòng, không khí ảm đạm thì lây sang các đồng nghiệp.

Duyên cớ nào đã dẫn đến chuyện này? Một vị sếp mới đã xuất hiện. Và mặc dù rất thông minh và có thiện chí, nhưng ngay từ đầu Marc – sếp mới – đã tạo mối ác cảm với Bill – một trong những người làm việc thân cận nhất với Marc.

Chức vụ mới này đánh dấu bước ngoặt đầu tiên trong sự nghiệp của Marc: anh có nhiệm vụ điều hành một đơn vị kinh doanh chiến lược được coi là chìa khóa thành công đối với tương lai của công ty. Chính vì thế anh muốn ngay từ đầu tạo dựng được uy tín và thu phục lòng tin của cấp trên và đồng nghiệp.

Khi bắt tay làm việc cùng nhau, Marc đã yêu cầu Bill giải trình về những sản phẩm lỗi do không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chất lượng tại nhà máy của Bill. Mặc dù lý do của Marc là hoàn toàn chính đáng – thể hiện rằng anh quan tâm tới mọi mặt vận hành của cả công ty, nhưng sai lầm của Marc là anh không hề trao đổi điều đó với Bill.

Ấm ức khi phải báo cáo về những thông tin mà mình đã kiểm tra hết sức cẩn trọng, Bill chẳng đầu tư mấy thời gian vào việc soạn thảo và đôi khi còn nộp muộn. Về phía Marc, sự trì hoãn và chất lượng không ổn định là dấu hiệu cho thấy Bill chưa đủ cần mẫn với công việc quản lý, vì thế Marc yêu cầu Bill phân tích một cách cụ thể và chi tiết hơn. Marc càng gây sức ép, Bill càng thu mình và phản ứng với các yêu cầu của Marc một cách hết sức tiêu cực.

Ngày càng hoài nghi về khả năng quản lý của Bill, Marc đã tăng cường giám sát mọi hoạt động của Bill thông qua ban giám đốc. Cảm thấy quá gò bó và ngột ngạt, Bill bắt đầu có thái độ chống đối lại yêu cầu và chỉ đạo của Marc. 6 tháng trôi qua, Marc ngày càng tin rằng Bill không chịu nổi áp lực công việc. Một cách tự nhiên, cả hai đã đẩy mình vào một vòng xoáy bế tắc trong mối quan hệ công việc.

Đâu là điểm khởi nguồn của vòng xoáy?

Sự xuất hiện của một lãnh đạo mới luôn làm cho mức độ lo lắng, hồi hộp tăng lên. Những người thân cận và được trọng dụng nhất dưới thời lãnh đạo cũ bao giờ cũng đáng ngại nhất, họ lo địa vị của mình bị lung lay. Dù ở thứ bậc nào thì những người này cũng tìm cách đánh giá, tìm hiểu vị sếp mới một cách tỉ mỉ, cố gắng tìm xem mối quan tâm hàng đầu của cô ta/anh ta là gì, tính cách ra sao... để lường trước thời cơ cũng như hiểm họa tiềm tàng.

Quay lại trường hợp của Bill và Marc: Mọi người đều không hiểu tại sao sếp mới lại hành động như vậy (liên tục gây sức ép với Bill), họ đều quy cho tính cách cá nhân hoặc phong cách lãnh đạo của sếp (chẳng hạn “Tính khí anh chàng này thật cục cằn” hay “Cô kia quản lý quá sát sao, tỉ mỉ”) mà không hiểu rằng đó là do tình thế cấp bách của công việc (ví dụ “Chắc là cấp trên kì vọng anh ta sớm trình kết quả lên” hay “Cô ấy cần gây ấn tượng với ban lãnh đạo đây”).

Cùng lúc đó, lãnh đạo mới nào cũng tìm cách kết luận sớm từ lời nói và hành động của các nhân viên trực tiếp làm việc với họ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng hầu hết (khoảng trên 90%) các sếp đều nhanh chóng phân chia cấp dưới thành hai nhóm: một nhóm họ dự định sẽ tin tưởng và trọng dụng, còn nhóm kia thì không.

Các nghiên cứu còn cho thấy lãnh đạo mới thực hiện việc phân chia này ngay trong 5 ngày làm việc đầu tiên, và quyết định chủ yếu dựa trên mức độ cảm nhận về năng lực, sự hợp tác, sự tự tin và sức sáng tạo của cấp dưới. Tuy nhiên, thật chẳng dễ dàng đánh giá ngay được thái độ và cách ứng xử của cấp dưới chỉ trong vài ngày ngắn ngủi. Vì thế nguy cơ mắc sai lầm là rất lớn.

Ấn tượng đầu tiên thực sự quan trọng trong việc gây dựng quan hệ giữa lãnh đạo mới và nhân viên cấp dưới. Ảnh: Corbis

Vòng xoáy bế tắc phát triển ra sao?

Nếu những ấn tượng ban đầu dễ dàng phai mờ và thay đổi thì sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra. Nhưng thực tế chẳng phải vậy. Ấn tượng trong tuần/tháng làm việc đầu tiên có xu hướng đeo bám đến tận sau này. Một nhân viên bị đánh giá, nhìn nhận sai lầm cảm thấy thật khó thay đổi được cảm nhận của sếp về mình. Tương tự, ấn tượng đầu tiên của nhân viên về sếp cũng chẳng dễ gì phai mờ. Để giải thích về vấn đề này, có thể dẫn ra hai nguyên nhân dưới đây:

Nguyên nhân liên quan tới nhận thức: Ấn tượng về người khác thường góp phần định hình cách thức ứng xử hay phán xét một sự việc nhất định. Xu hướng cố ý nhìn nhận những gì mình chứng kiến dưới quan điểm cá nhân – đồng nghĩa với việc biến ấn tượng ban đầu trở thành cố hữu – thường được coi là thiên kiến.

Hiện tượng này đặc biệt phổ biến trong bối cảnh công sở, nơi những mối quan hệ phức tạp giữa hành vi và kết quả được tự do bàn tán rộng rãi. Màu sắc của câu chuyện sẽ khác đi rất nhiều khi áp lực công việc lớn hoặc mọi người không làm việc gần nhau.

Nguyên nhân liên quan tới hành vi ứng xử: Dù ấn tượng hay sự cảm nhận ban đầu không được nói ra, nhưng nó có xu hướng dẫn tới cách thức ứng xử sau này dựa trên sự cảm nhận đó. Nếu từ đầu sếp đã có ấn tượng sai lầm về cấp dưới, và chuỗi hành động sau này của sếp đều dựa trên ấn tượng đó, thì chẳng bao lâu sau tuần đầu tiên đã có thể nhìn thấy sự khác biệt rõ rệt trong kết quả làm việc của nhân viên.

Chẳng hạn, nếu một lãnh đạo mới nghĩ rằng cấp dưới của anh ta “cần sự trợ giúp”, anh ta sẽ liên tiếp đưa ra ngày càng nhiều hướng dẫn chi tiết, cụ thể hơn, kiểm tra kết quả càng sát sao hơn. Đó là dấu hiệu đầu tiên của những rắc rối có thể xảy ra về sau.

Ở một chừng mực nào đó, cách phản ứng mà sếp coi là sự trợ giúp, lại thường mang đến kết quả trái ngược. Có thể giải thích bởi hai lý do sau đây:

Rơi vào tình huống này, cấp dưới cho rằng mình bị “gò bó” và không thể tỏa sáng. Làm sao có thể hi vọng đáp ứng được tiêu chuẩn của đội ngũ trợ thủ đắc lực, được sếp trọng dụng trong khi anh ta chỉ được giao cho những công việc vặt vãnh hàng ngày, ít có nguồn lực hỗ trợ, và gần như chẳng có cơ hội để thử nghiệm?

Sếp phản ứng bằng cách kiểm soát cấp dưới chặt chẽ sẽ chỉ càng làm cho cảm hứng, động lực làm việc của nhân viên dần bốc hơi. Cảm thấy suốt ngày bị dò xét, đánh giá chưa đúng mức, nhóm nhân viên không được sếp tin cẩn lúc nào cũng thấy mất tự tin, chẳng còn muốn mạo hiểm hay đề xuất ý kiến, bởi họ cho rằng dù sao thì sếp cũng sẽ không đánh giá cao những nỗ lực mà họ bỏ ra.

 

(Theo Tuyết Lan//Jean – Francois Manzoni//TuanVN)

 

0 Comments

Đăng nhập

Hỏi Chuyên gia Quantri.vn

Trong trường hợp đã là thành viên: Đặt câu hỏi miễn phí với chuyên gia Quantri.vn. Câu hỏi của thành viên sẽ được trả lời trong vòng 7 ngày. Trong trường hợp khẩn cấp, vui lòng liên hệ (08).22.49.49.49 Đặt câu hỏi
Tìm kiếm câu trả lời trước khi đặt câu hỏi

Danh sách chuyên gia

Tư vấn gần đây

Công cụ mới

Tài liệu mới