Mua bán Sát nhậpNhượng quyềnChiến lược cạnh tranhTái cấu trúcQuản trị thay đổi

Mô Hình Sáng Tạo Kiến Thức

14:15 30/09/2013 in Chiến lược cạnh tranh

Những năm đầu thế kỷ 21 được xem như quãng thời gian “u ám” nhất đối với các công ty Nhật, không ít các công ty đã rơi vào cảnh khánh gia bại sản và hàng nghìn công ty khác đang ngấp nghé bên bờ vực phá sản.

Tuy nhiên, trong thời buổi khó khăn, “cái khó đã ló cái khôn”, một số công ty Nhật đã kết hợp với nhau áp dụng thành công một mô hình công ty khá mới mẻ nhưng hiệu quả. Đó là Công ty sáng tạo kiến thức (The knowledge-creating company). 

Mô hình Công ty sáng tạo kiến thức là thành quả nghiên cứu nhiều năm của giáo sư Ikujiro Nonaka trường đại học Tokyo . Bản thân động lực thúc đẩy giáo sư Nonaka trong những nghiên cứu của mình đó chính là mong muốn xây dựng nên một mô hình công ty kiểu mới, ổn định và phát triển, góp phần đưa hoạt động kinh doanh tại Nhật trở lại thời hoàng kim như hồi thập kỷ 80 của thế kỷ trước.

 



Cái tên khá xa lạ

Bạn đồng hành với giáo sư Nonaka trong công trình nghiên cứu là giáo sư Hirotaka Takeuchi tại đại học Havard. Hai ông bắt đầu nghiên cứu mô hình công ty mới này từ năm 1995.

Từ trước đến nay, do ảnh hưởng của các công ty ngoại quốc, rất nhiều công ty, tập đoàn lớn của Nhật Bản được xây dựng theo mô hình của Mỹ và châu Âu, đó là việc tổ chức công ty theo kiểu các nhân viên làm việc theo một hệ thống nhất định, tuỳ theo khả năng và trình độ của mình, các nhân viên được chia thành những phòng ban khác nhau, làm việc dưới sự lãnh đạo của trưởng phòng, của giám đốc điều hành. Mô hình này thoạt nghe thì có vẻ như rất hợp lý và hiệu quả nhưng bản thân giáo sư Nonaka không cho rằng như vậy. Theo ông thì mô hình công ty theo kiểu phương tây thật ra lại hạn chế khả năng sáng tạo của các nhân viên, các nhân viên trong công ty được giao việc và thực hiện công việc không khác gì những chiếc … robot. Chính vì vậy, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nếu tổ chức theo mô hình này, công ty có thể thay thế các nhân viên bằng máy móc bất cứ lúc nào. 

Trong khi đó, mô hình Công ty sáng tạo kiến thức của giáo sư Nonaka và Hirotaka sẽ phát huy tối đa tính sáng tạo của các nhân viên, theo đó, công ty được tổ chức theo kiểu các nhân viên vừa làm việc vừa nhận thức những phương hướng cải thiện hiệu quả công việc mình. Với mô hình này, các nhân viên có quyền đưa ra những kiến thức mình đã thu thập được để cải tiến công việc. Các nhân viên giờ đây sẽ làm việc không chỉ dựa vào thông tin mà họ còn cần sử dụng đến kiến thức và kinh nghiệm của bản thân để hoàn thành những công việc được giao. “Quy trình làm việc theo mô hình mới đòi hỏi các nhân viên phải suy nghĩ nhiều hơn, qua đó sự sáng tạo của họ sẽ được bộc lộ”, giáo sư Nonaka nhận dịnh, “Và rồi chính sự sáng tạo này sẽ đem lại cho họ những kiến thức cần thiết trong việc. Có thể xem như công ty đã cung cấp kiến thức cho các nhân viên thông qua chính những công việc họ được giao”.

Tổ chức công ty dựa trên kiến thức hay thông tin?

Từ trước đến nay, nhiều công ty vẫn có một quan niệm không đúng đắn rằng thông tin, hay những công nghệ tin học chính là một dạng của kiến thức. Vì thế họ tổ chức công ty theo từng chuyên môn, từng lĩnh vực thông tin riêng biệt. Trên thực tế, có nhiều điểm khác biệt giữa kiến thức và thông tin. Mô hình Công ty sáng tạo kiến thức được xây dựng dựa trên kiến thức chứ không phải thông tin. “Đã qua thời các nhân viên chỉ biết cúi đầu vâng lời. Có sáng kiến, có kiến thức các nhân viên cần mạnh dạn trình bày. Hãy đem lại cho họ sự năng động sáng tạo hơn cùng những kiến thức cần thiết, làm sao để họ thấy cấp trên sẵn sàng nghe theo họ”, Nonaka cho biết. 

Đầu tiên, theo giáo sư Nonaka thì thông tin là một dòng chảy của những sự việc, sự kiện, con số, còn kiến thức chính là việc tích tụ những thông tin. Kiến thức của các nhân viên trong công ty chỉ có thể có được nếu thông tin được kết hợp hài hoà với tư duy và sự sáng tạo. Thông tin sẽ là nguyên liệu cho kiến thức. “Bất kể ai trong chúng ta nếu đứng trước một dòng chảy thông tin dồn dập mà không có kiến thức đều không thể làm được gì cả”, giáo sư Hirotaka cho biết.

Thông tin thường mang tính thụ động, chẳng hạn như các nhân viên phải hỏi han mọi người xung quanh, phải đọc tài liệu sách báo, phải nghe ngóng sự việc,… rồi mới có được thông tin cần thiết. Và khi ra khỏi công ty, gập quyển sách lại, không để ý lắng nghe mọi người, thông tin sẽ không còn tồn tại nữa. Trong khi đó, kiến thức mang tính chủ động cao hơn rất nhiều. Các nhân viên trong công ty sẽ không thể xử lý các thông tin, đưa ra những kết luận cần thiết nếu không có kiến thức. Internet ngày một trở nên quen thuộc, các nhân viên có thể dành hàng giờ truy cập Internet nhằm có được một lượng thông tin đồ sộ, tuy nhiên những khối lượng thông tin khổng lồ này cũng sẽ chẳng để làm gì cả nếu các nhân viên không có kiến thức cần thiết để xử lý chúng một cách hiệu quả nhất.

 Ngoài ra, theo Nonaka và Hirotaka, kiến thức luôn tồn tại vĩnh cửu trong khi thông tin chỉ tồn tại nhất thời. Thông tin có thể đúng hay sai, các nhân viên trong công ty có thể xử lý nó hay không xử lý nó, còn kiến thức luôn được xem như chân lý không thay đổi.
Qua đây, nếu công ty được tổ chức theo kiểu các nhân viên tiếp nhận thông tin và xử lý nó một cách máy móc thì rõ ràng hoạt động sẽ không hiệu quả, lãng phí những nguồn lực lớn. Kiến thức mang trong mình ba yếu tố đó là Sự tích tụ, tính chủ động và bền vững (nếu không có ba yếu tố này, kiến thức sẽ không có giá trị). Vì vậy, việc để các nhân viên trong công ty trau dồi kiến thức, hay tích luỹ thêm kiến thức chính là công ty đã giúp họ tạo thêm giá trị cho bản thân và cho công việc. Còn thông tin tự nó không có giá trị. Thông tin chỉ có giá trị một khi nó được các nhân viên xử lý hiệu quả nhờ những kiến thức tốt của họ.

Công trình nghiên cứu của hai giáo sư đã cho thấy những công ty được tổ chức, sắp xếp và hoạt động dựa chủ yếu trên yếu tố thông tin mà không quan tâm đến việc tạo ra kiến thức cho các nhân viên sẽ “không sớm thì muộn” cũng đến sát bờ vực phá sản. “Rất nhiều công ty tại Nhật trong những năm qua phá sản chỉ bởi lý do rất đơn giản đó là các nhân viên không được phép đóng góp kiến thức của mình vào quy trình xử lý thông tin và ra các quyết định trong công ty”, giáo sư Nonaka nói,  “Sau khi nghiên cứu về mô hình công ty mới này, tôi thấy rằng nếu các công ty Nhật có thể hiểu được rằng công ty là nơi mà mọi người dần dần tích luỹ những kiến thức cần thiết cho mình thông qua công việc, qua đó tự do sử dụng những kiến thức đó đóng góp cho công ty, cho ban quản trị, để rồi cuối cùng toàn bộ công ty hoàn thành được những kết quả kinh doanh đã đề ra, thì đó quả là một kiểu mẫu công ty của thế kỷ mới…”.

Vài năm trở lại đây, một số công ty tại Toykyo và Osaka đã bắt đầu tổ chức theo mô hình mới, giao trách nhiệm sáng tạo cho các nhân viên, để các nhân viên vừa làm việc vừa tích luỹ kiến thức nhằm cải tiến hiệu quả công việc, nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ. Một số thành công ban đầu đã kiểm nghiệm tính đúng đắn của mô hình Công ty sáng tạo kiến thức. Nhưng có lẽ thời gian mới là câu trả lời chính xác nhất.                                                                                                  

Theo Quantrikinhdoanh.com.vn

Theo chienluoc.vn

 

0 Comments

Đăng nhập

Hỏi Chuyên gia Quantri.vn

Trong trường hợp đã là thành viên: Đặt câu hỏi miễn phí với chuyên gia Quantri.vn. Câu hỏi của thành viên sẽ được trả lời trong vòng 7 ngày. Trong trường hợp khẩn cấp, vui lòng liên hệ (08).22.49.49.49 Đặt câu hỏi
Tìm kiếm câu trả lời trước khi đặt câu hỏi

Danh sách chuyên gia

Tư vấn gần đây

Công cụ mới

Tài liệu mới