Ý tưởng khởi nghiệpĐặt tên doanh nghiệpLập kế hoạchCâu chuyện thành côngCâu chuyện thất bạiLời khuyên khởi nghiệp

Văn hóa tốt khoe xấu che

17:14 22/07/2014 in Lời khuyên khởi nghiệp

Hôm nay đi uống cà phê, vô tình nghe được câu của một người khách bên cạnh "đừng vạch áo cho người xem lưng". Đây là câu cửa miệng của rất nhiều người Việt Nam, cũng là câu mà các bậc cha mẹ hay dạy con cái.  Tôi vẫn còn nhớ chính mẹ tôi thường dạy anh em chúng tôi hãy biết xấu mà che, biết tốt mà khoe, thật vậy, cái xấu che tốt khoe hay cái giấu áo để người khác không thấy được lưng mình là một nét cơ bản về văn hóa và giáo dục của Việt Nam chúng ta. Trong bài viết này, tôi chỉ xin nêu một số ý kiến khi phân tích dưới góc độ văn hóa kinh doanh.

Bàn về cái tốt khoe, có lẽ một số nhà kinh doanh của Việt Nam chúng ta làm khá tốt điều này, đã không làm (kinh doanh) thì thôi, làm phải cho lớn, cho to. Ngay cả các quyết định trong công việc, những quyết định thường bị ảnh hưởng bởi sự "sĩ diện" chứ lại không phải dựa vào tình huống thực tế. Cái cảm giác sợ người khác cười chê, bị đánh giá "xuống cấp" tác động rất lớn vào các quyết định. Điều này âu cũng dễ hiểu vì cả xã hội đang nghĩ như vậy, và một doanh nghiệp hoặc 1 cá nhân nhỏ bé không thể thoát ra khỏi cái cách nghĩ này. Một câu chuyện xảy ra ở Tây Ninh, ngẫm nghĩ mà tôi thấy cũng có cái lý khi mà một vụ lừa đảo hơn 100 tỷ xảy ra tại Long Hoa, Tây Ninh nhưng người bị hại lại thường tìm cách im lặng. Cái im lặng không phải vì sợ trả thù hay bất cứ điều gì to lớn mà cái im lặng đó là sợ chính sự đánh giá của bạn bè, đồng nghiệp, bạn làm ăn. Có người đã buồn bã mà nói rằng "Làm sao mà nói "lớn" được khi mà bạn hàng biết sẽ không dám cho tôi "chịu" hàng nữa, thế thì làm sao mà tiếp tục làm ăn?". Hoặc đâu đó chúng ta vẫn thấy trên báo những chủ doanh nghiệp sang trọng với những chiếc xe vài tỉ nhưng để rồi cũng hình ảnh thành đạt đó một thời gian ngắn sau lại ... phá sản.

Cái tốt khoe là như thế, nhưng cái xấu che lại cũng được áp dụng khá triệt để. Nếu một ai đó thất bại trong quá khứ, khi nhắc lại những thất bại trong quá khứ của mình thường cảm thấy không vui và thường bỏ qua và không muốn nhắc lại, trong khi ở Phương Tây, rất nhiều ông chủ nói về những thất bại và họ xem thấy bại là điều đáng chia sẻ để rút ra kinh nghiệm (chúng ta thường thấy việc chia sẻ thất bại từ những người đang thành công, và việc chia sẻ những thất bại trong quá khứ thường là để tô điểm thêm cho thành công hiện tại chứ không phải để nhìn nhận sâu vào nó để cùng đúc kết kinh nghiệm).

Nếu sự che đậy chỉ trong phạm vi doanh nghiệp của mình thì điều đó không có gì đáng bàn, nhưng nó sẽ nguy hiểm hơn rất nhiều khi những công ty đại chúng (công ty có niêm yết chứng khoán tại sàn giao dịch) cũng áp dụng triệt để nguyên tắc "xấu che" này. Kết quả là những bản cáo bạch , đáng ra phải "bạch" (trung thực) thì thường các số liệu chỉ mang tính tương đối và không chính xác.

Rất khó trách vì xấu che tốt khoe là một nét văn hóa của Việt Nam, mà đã là văn hóa thì không thể thay đổi một sớm một chiều, và chính tôi cũng vẫn đang chịu ảnh hưởng bởi văn hóa rất Á Đông này.

Đôi khi lẩn thẩn tự hỏi "nếu từng người, từng nhà đều không minh bạch, thì làm sao có 1 xã hội minh bạch?" Chúng ta có bao giờ tự kiểm điểm lại chính mình chưa thay vì cứ cái thiếu minh bạch của xã hội?

Dũng Nguyễn | Quản Trị Kinh Doanh | QuanTriKinhdoanh.com.vn

 

0 Comments