Khởi NghiệpChiến LượcNhân SựMarketing và Bán HàngCông NghệTài ChínhKỹ Năng

Kết quả

Ra quyết định trong điều kiện tính hợp lý có giới hạn:

Khi cân nhắc nên chọn trường đại học nào, bạn có xem xét mọi phương án lựa chọn không? Bạn có thận trọng xem xét tất cả các tiêu chí quan trọng trong quyết định của bạn không? Bạn có đánh giá mỗi phương án lựa chọn theo các tiêu chí để tìm ra trường đại học tối ưu hay không? Câu trả lời chắc chắn sẽ là “không”. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là bạn chọn trường đại học sai, bạn vẫn có thể có quyết định đúng đắn khi chọn trường đại học.

 Khi đối mặt với một vấn đề phức tạp, người ta thường đơn giản hóa vấn đề để tìm cách giải quyết. Máy tính có thể tối ưu hóa trong ra quyết định bằng cách tính toán, lựa chọn hàng nghìn, hàng vạn phương án lựa chọn. Năng lực xử lý thông tin hạn chế của con người khiến họ không thể xử lý và hiểu hết được tất cả những thông tin cần thiết để tối ưu hóa. Vì vậy, con người thỏa mãn hóa; nghĩa là họ tìm kiếm những giải pháp chấp nhận được.

Trên thực tế, người ta gặp khó khăn trong việc cân nhắc và giải quyết các vấn đề với yêu cầu có sự hợp lý toàn diện, nên các cá nhân thường cân nhắc trong phạm vi “tính hợp lý có giới hạn”. Họ xây dựng các mô hình đơn giản hóa, chỉ quan tâm đến những mặt chủ yếu của các vấn đề mà không cần phải nắm bắt toàn bộ các chi tiết. Các cá nhân có thể ra quyết định một cách hợp lý trong khuôn khổ của mô hình đơn giản hóa này.

Tính hợp lý có giới hạn có tác dụng như thế nào đối với một cá nhân? Một khi đã xác định được một vấn đề, việc tìm kiếm các tiêu chí và phương án lựa chọn bắt đầu diễn ra. Nhưng danh sách các tiêu chí khó có thể được coi là đầy đủ. Người ra quyết định sẽ xác định một danh sách giới hạn các lựa chọn bao gồm những tiêu chí dễ nhận thấy. Trong hầu hết các trường hợp, các tiêu chí quen thuộc và các giải pháp đã được thử nghiệm sẽ được cân nhắc trước tiên. Một khi xác định được tập hợp giới hạn các phương án lựa chọn này, người ra quyết định sẽ bắt đầu xem xét lại chúng. Nhưng việc xem xét lại sẽ không toàn diện vì không phải tất cả các phương án lựa chọn đều được đánh giá kỹ lưỡng. Thay vào đó, người ra quyết định sẽ bắt đầu với các phương án lựa chọn nào mà mức độ khác biệt tương đối nhỏ so với sự lựa chọn hiện đang được sử dụng. Theo một số cách thức quen thuộc, người ra quyết định sẽ tiến tới xem xét lại các phương án thay thế cho đến khi nào anh ta xác định được một phương án lựa chọn “đủ tốt” – nghĩa là ở mức chấp nhận được. Khi tìm được phương án lựa chọn đầu tiên đáp ứng được kết quả này, cuộc tìm kiếm chấm dứt. Vì vậy, giải pháp cuối cùng là kết quả của một sự lựa chọn thỏa mãn hóa chứ không phải một sự lựa chọn tối ưu.

Một trong những khía cạnh khác của tính hợp lý có giới hạn là ở trật tự trong đó các phương án lựa chọn được xem xét. Trong mô hình tối ưu hóa tất cả các phương án lựa chọn đều được liệt kê theo thứ bậc các tiêu chí ưu tiên. Bởi vì tất cả các phương án lựa chọn đều được xem xét, nên thứ tự sắp xếp sẽ không có ý nghĩa. Mọi phương án tiềm tang đều được đánh giá đầy đủ và kỹ lưỡng. Những điều này không còn đúng trong điều kiện tính hợp lý có giới hạn. Nếu việc giải quyết một vấn đề có nhiều phương án lựa chọn, thì phương án “chấp nhận được” đầu tiên mà người ra quyết định nắm bắt được sẽ là phương án được lựa chọn.

Người ra quyết định sử dụng các mô hình đơn giản vì vậy họ thường bắt đầu bằng việc xác định các phương án lựa chọn nào rõ ràng, quen thuộc và không quá xa so với nguyên trạng. Các phương án khác biệt ít nhất so với nguyên trạng và đáp ứng được các tiêu chí quyết định là các phương án có khả năng được lựa chọn nhất. Một phương án độc đáo và sáng tạo có thể là một giải pháp tối ưu cho vấn đề, nhưng chưa chắc đã được lựa chọn bởi vì một giải pháp chấp nhận được sẽ được xác định trước khi người ra quyết định yêu cầu phải đi xa hơn nữa so với nguyên trạng.

Giáo trình Hành vi tổ chức 
Chủ biên: PGS.TS. Bùi Anh Tuấn
  PGS.TS. Phạm Thúy Hương

 (quantri.vn biên tập và số hóa)

Hỏi Chuyên gia Quantri.vn

Trong trường hợp đã là thành viên: Đặt câu hỏi miễn phí với chuyên gia Quantri.vn. Câu hỏi của thành viên sẽ được trả lời trong vòng 7 ngày. Trong trường hợp khẩn cấp, vui lòng liên hệ (08).22.49.49.49 Đặt câu hỏi
Tìm kiếm câu trả lời trước khi đặt câu hỏi

Danh sách chuyên gia

Danh mục tư vấn